Giriş – Küresel Vergi Manzarası 2025
OECD’nin Küresel Asgarî Vergi (Pillar Two) düzenlemeleri, 750 milyon € ciroyu aşan şirketleri 2025 itibarıyla %15 efektif vergi oranına tabi tutuyor. Bu, düşük vergi bölgelerinde kâr biriktirme stratejilerini yeniden şekillendiriyor. Yasal uyum ve vergi tasarrufu arasındaki denge hiç olmadığı kadar kritik.
1. Çifte Vergilemeyi Önleme Anlaşmaları (ÇVÖA)
- Türkiye 87 ülke ile ÇVÖA imzaladı; temettü, faiz ve royalty stopajını %0–10 aralığına indirebilirsiniz.
- Vergi kredisi yöntemi yerine muafiyet yöntemi, çifte vergiyi sıfıra çekebilir (ör. Almanya).
- Anlaşma olmayan ülkeler için Gelir Vergisi Kanunu geçerlidir; stopaj %15–20 seviyesine çıkabilir.
2. Transfer Fiyatlandırmasında Güncel Yaklaşım
- OECD BEPS Eylem Planı gereği, Ana Dosya + Yerel Dosya + Ülke Bazlı Rapor (CbCR) hazırlayın.
- Emsal fiyat testi: TNMM ve CUP yöntemlerini karşılaştırın; %5 aralık kuralı uygulayın.
- Detaylı fonksiyon-risk-varlık analizi (FAR) ile kâr dağılımını belgelendirin.
3. Pillar Two ve Top‑Up Vergi
Eğer grup bazında efektif vergi oranı %15’in altına düşerse ana ülkede ek ‘top‑up’ vergisi doğar. Bu vergiyi azaltmak için madde bazlı istisnalardan yararlanın.
| Ülke | Efektif Vergi Oranı | Top‑Up Vergi Riski |
| İrlanda | 12,5 % | 3 pktan ↑ |
| B.A.E. | 9 % (serbest bölge %0) | 6 pktan ↑ |
| Netherlands Innovation Box | 9 % | 6 pktan ↑ |
4. Yapı Seçimi: Şube mi Bağlı Ortaklık mı?
- Şube: Gelir doğrudan ana ülkede vergilenir; yerel transfer fiyatlandırması zorunluluğu hafif.
- Bağlı Ortaklık: Yerel KDV/stopaj avantajları; ancak yıllık raporlama yükü yüksek.
- Hybrid yapılar: IP holding (İrlanda) + Operasyonel şirket (Almanya) kombinasyonu maliyet avantajı sağlayabilir.
5. Teşvik ve İstisna Stratejileri
- İngiltere Patent Box: Nitelikli IP gelirinde %10 efektif vergi.
- Hollanda Innovation Box: Ar‑Ge kârında %9 kurumlar vergisi.
- Macaristan IP Box: Royalty gelirinde %4,5 efektif oran.
- Singapur Pioneer Grant: Teknoloji yatırımlarında 5 yıl %0 vergi.
- Türkiye TechnoPark: Yazılım gelirlerinde 2028’e kadar gelir vergisi istisnası.
6. Risk ve Uyum Yönetimi
- Çifte raporlama: Ana ülke ve faaliyet ülkesinin rapor tarihleri senkronize edilmeli.
- Ek “Substance” gereklilikleri: Fiziksel ofis, yerel yönetici, personel kriterlerini sağlayın.
- Vergi cennetleriyle işlem bildirimi (VUK md. 30/7) stopaj riskine yol açabilir.
- Otomatik bilgi paylaşımı (CRS) ile saklı hesaplar tespit edilir; gizlilik stratejilerini yasal temelde kurun.
7. Gerçek Vaka – İrlanda IP Box Stratejisi
Avrupa merkezli yazılım grubu, 2024’te İrlanda’da IP holding kurdu. Royalty gelirleri %12,5 kurumlar vergisi yerine Patent Box ile %2,5 efektif orana indi. 2025’te Pillar Two kapsamında madde bazlı istisna ile top‑up vergiden muaf oldu; grup net kârı 6,4 M € yükseldi.
8. Yol Haritası – Uygulama Adımları
- Global vergi haritası çıkarın: her ülke efektif vergi & teşvik puanı.
- FAR analizi ve kâr atama matrisini oluşturun.
- IP ve finansman yerleşimi için holding ülkesini seçin.
- CBCR ve transfer fiyatlandırması raporlarını yıl ortasında taslaklayın.
- Substance kontrolleri için yerel ofis & bordro planı yapın.
Sonuç – Sürdürülebilir ve Savunulabilir Yapı
Küresel vergi planlamasında başarı, mevzuata %100 uyum ve uzun vadeli sürdürülebilir strateji ile mümkündür. TGF Mali Müşavirlik, Pillar Two analizi, transfer fiyatlandırması belgelendirmesi ve teşvik başvurularında uzman kadrosu ile yanınızda. Global büyüme hedefleriniz için bizimle iletişime geçin.
