Giriş – Yeni Düzenlemeler
Küresel asgarî vergi (OECD Pillar Two) 2025 itibarıyla düşük vergi bölgelerinde faaliyet gösteren şirketlere %15 efektif vergi tabanı getiriyor. Bu durum, yurt dışı şirket açılışında yalnızca düşük oranlı ülke seçmenin yeterli olmadığını gösteriyor; teşvik dengesi, substance gereklilikleri ve top‑up vergi riski dikkate alınmalı.
1. Vergi Oranı ve Teşvik Dengesi
- Düşük nominal vergi + sınırlı teşvik = top‑up vergisi riski (Pillar Two).
- Yüksek nominal vergi + güçlü teşvik = efektif oranın %15 altına inmesi mümkündür.
- Hedef: toplam vergi yükünü, teşvik ve istisnalarla %15–18 bandında tutmak.
2. Yerel Teşvikler 2025
- İngiltere Full Expensing: Makine yatırımlarında %100 gider yazma, efektif vergi oranı %15’e düşebilir.
- İrlanda IP Box: Royalty gelirinde %10 yerine %2,5 efektif oran.
- Singapur Pioneer Grant: 5 yıl %0 kurumlar vergisi, Ar‑Ge kriteri mevcut.
- Dubai Serbest Bölgeleri: %0 kurumlar vergisi, ancak gerçek faaliyet ve substance şartı zorunlu.
- Türkiye TechnoPark İstisnası: Yazılım & Ar‑Ge gelirinde gelir vergisi stopaj muafiyeti 2028’e kadar.
3. Riskler
- Çifte raporlama yükü: Ana ülke & faaliyet ülkesinde ayrı beyan ve CbCR takvimleri.
- Substance gereklilikleri: Fiziksel ofis, yerel yönetici ve çalışan zorunluluğu.
- Transfer fiyatlandırması inceleme sıklığı artışı (OECD BEPS).
- Vergi cenneti işlemlerinde ek stopaj (%30’a varan) ve VUK md.30/7 beyannamesi.
4. Yapısal Kararlar
- Şube (branch): Kâr ana ülkede vergilenir, ancak kaynak ülkede stopaj riskini azaltır.
- Bağlı Ortaklık (subsidiary): Yerel teşvik ve kredi kolaylığı sağlar, fakat ayrı raporlama ve sermaye şartı vardır.
- Holding + IP Co. Yapısı: Kâr dağılımını IP Box bölgelerinde toplamak, operasyonel riski ayrı ülkede taşımak.
- Finansman Şirketi: Grup içi borçlanma yoluyla faiz yükünü düşük vergi oranlı ülkede biriktirmek.
5. Gerçek Vaka – Dubai + İngiltere Çift Yapı
E‑ticaret firması Z, Dubai serbest bölgede %0 oranlı holding kurdu, İngiltere’de %25 oranlı operasyon şirketi açtı. Full Expensing ve yazılım Ar‑Ge indirimi sayesinde İngiltere efektif vergi oranı %14’e indi, Pillar Two top‑up vergisi doğmadı. Grup net kârı yılda 3,2 M USD arttı.
6. Yol Haritası
- 1) “Country Matrix” hazırlayın: Vergi, teşvik, substance ve raporlama kriterleri.
- 2) IP, finansman ve operasyon fonksiyonlarını ayrı tablolarda sıralayın.
- 3) Pillar Two simülasyonu: Etkin vergi oranı %15 altına düşen ülkeleri belirleyin.
- 4) Transfer fiyatlandırması politikası kurun: Emsal fiyat + kâr atama matrisi.
- 5) Yerel danışman & mali müşavir atayın; raporlama takvimini senkronize edin.
- 6) Substance planı: Ofis kiralama, yerel yönetici, personel ve harcama bütçesini belirleyin.
Sonuç – Uzman Danışmanlıkla Sürdürülebilir Strateji
Yurt dışı şirket açılışında vergi planlaması, sadece düşük oranlı ülke seçmekten ibaret değildir. Teşvikler, top‑up vergiler ve substance gerekliliklerini dengede tutmak kritik önemdedir. TGF Mali Müşavirlik, global vergi analizi, yapı tasarımı ve raporlama uyumunda tam kapsamlı danışmanlık sunar.
